“Dat ga ik niet doen.” Het is een zin die op de werkvloer veel teweeg kan brengen. Want mag dat eigenlijk, een opdracht van je werkgever weigeren? Het antwoord is: soms wel, en soms niet. En het verschil kan grote gevolgen hebben. Van een gerechtvaardigd standpunt tot ontslag op staande voet.
De hoofdregel: redelijke opdrachten volg je op
Als werknemer ben je verplicht om redelijke opdrachten van je werkgever op te volgen. Dat volgt uit het gezag dat een werkgever over je heeft. Daarbij gaat het om opdrachten die passen binnen je functie en je arbeidsovereenkomst. Weiger je zo’n opdracht zonder goede reden, dan is er sprake van werkweigering.
Wanneer mag je wel weigeren?
Er zijn situaties waarin je een opdracht mag of zelfs moet weigeren:
- Gevaar: als het werk een ernstig en direct gevaar oplevert voor jezelf of anderen, bijvoorbeeld werken op hoogte zonder valbeveiliging.
- Onwettige opdrachten: je hoeft niet mee te werken aan fraude, het vervalsen van documenten of andere strafbare feiten.
- Buiten je functie: structureel werk dat ver buiten je functie valt, zonder dat daar afspraken over zijn gemaakt.
- Gewetensbezwaren: in bepaalde gevallen, als je bezwaar serieus en onderbouwd is.
- Medische redenen: als de bedrijfsarts heeft vastgesteld dat je bepaald werk niet kunt doen.
Wat kan je werkgever doen bij onterechte weigering?
Weiger je zonder goede reden, dan kan je werkgever maatregelen nemen. Die lopen op in zwaarte:
- een gesprek en een mondelinge of schriftelijke waarschuwing;
- het niet uitbetalen van loon over de uren waarin je het werk weigerde;
- een officieel verslag in je personeelsdossier;
- bij herhaling of ernstige weigering: ontslag, in het uiterste geval op staande voet.
Een rechter kijkt daarbij naar alle omstandigheden: hoe ernstig de weigering was, of je eerder bent gewaarschuwd en of je een begrijpelijke reden had.
Voorbeelden uit de praktijk
- Een magazijnmedewerker weigert een heftruck te besturen zonder geldig certificaat. Terecht: de werkgever mag dat niet van hem vragen.
- Een verkoper weigert een avondopenstelling, terwijl die in zijn rooster en contract is afgesproken. Waarschijnlijk werkweigering.
- Een administratief medewerker weigert facturen te antedateren. Terecht: dat is fraude.
Zo pak je het verstandig aan
- Blijf rustig en leg uit waarom je de opdracht niet wilt uitvoeren.
- Zet je bezwaar op papier, met de reden.
- Stel een alternatief voor, bijvoorbeeld het werk uitvoeren nadat de veiligheid is geregeld.
- Schakel hulp in: een vertrouwenspersoon, de ondernemingsraad of een jurist.
Een uitgebreidere uitleg over je rechten en de risico’s vind je op deze pagina over werkweigering.
Tot slot
Nee zeggen tegen je werkgever kan, maar alleen met een goede reden. Wie zonder grond weigert, loopt het risico op sancties of zelfs ontslag. Twijfel je? Ga dan eerst het gesprek aan en laat je informeren voordat je een harde streep trekt.